Podczas ‘Targów Książki Historycznej’, które odbyły się w ostatni weekend w Arkadach Kubickiego Zamku Królewskiego w Warszawie, miałem przyjemność wziąć udział w panelu eksperckim 'IMPERIALNA POLITYKA FEDERACJI ROSYJSKIEJ ZA PREZYDENTURY WLADIMIRA PUTINA – CZECZENIA, GÓRNY KARABACH, GRUZJA, UKRAINA, SYRIA' podczas promocji książki 'LOTNISKO' Sergieja Łojko wydanej w języku polskim.
Już sama książka to dobry temat do rozmowy na tematy wschodnio-europejskie, bowiem autor – Rosjanin (z m.in. polskimi korzeniami), dziennikarz i pisarz, był podczas walk na Ukrainie po stronie ‘Cyborgów’, ukraińskich żołnierzy broniących tytułowego lotniska w Doniecku. Ta ciekawa perspektywa rosyjskiego dziennikarza piszącego o konflikcie rosyjsko-ukraińskim mogłaby być punktem wyjścia do debaty polsko-ukraińsko-rosyjskiej, oczywiście gdyby po stronie władz rosyjskich była dziś wola jakiejkolwiek otwartej, szczerej i uczciwej debaty. Ponieważ jednak sfera debaty publicznej w Rosji jest dziś pod prawie całkowitą kontrolą Kremla, dlatego możliwości kolportażu i dystrybucji „Lotniska’ w Rosji są dwie: albo przez internet jako e-book, albo też w formie filmu. I właśnie takie możliwości komunikacji z Rosjanami m.in. rozważaliśmy podczas naszej debaty, w której oprócz mnie wzięli udział - wydawca Jan Pawlicki, Michał Boguski - dyrektor Muzeum Ikon w Warszawie, oraz Mariusz Patey - dyrektor Instytutu im. prof. Romana Rybarskiego.
Michał Bogucki przedstawił możliwość współpracy kinematografii polskiej, ukraińskiej i gruzińskiej przy tym, a być może także i przy innych, podobny realizacjach filmowych; natomiast Mariusz Patey zajął się ekonomicznymi i gospodarczymi przyczynami i skutkami zarówno wojny na wschodzie Ukrainy, jak i możliwościami ew. współpracy krajów naszego regionu tzw. Międzymorza.
Ja starałem się zwrócić uwagę na geopolityczne i polityczne konteksty procesów zachodzących w Rosji i krajach naszego regionu, w tym perspektywy współpracy polsko-ukraińskiej. Sądzę, że pomijana jest bardzo liczna bo ponad milionowa obecność Ukraińców w Polsce – brak np. oficjalnej platformy debaty i współpracy, takie jak nowo utworzonego polsko-brytyjskiego Forum Społeczeństwa Obywatelskiego Polska-Wielka Brytania, czyli rodzaju Rady Polsko-Ukraińskiej, która mogłaby koordynować zarówno na poziomie polityczno-rządowym, jak i obywatelskim, społecznym czy kulturalnym współpracę obu naszych narodów. Jednym z możliwych elementów takiej współpracy mogłoby być wspólne opracowanie działań i procedur pozwalających na eliminowanie zagrożeń wynikających z rosyjskiej tzw. wojny hybrydowej, czyli wysyłania do naszych krajów rosyjskiej agentury, posługującej się fałszywymi ukraińskimi i polskimi dokumentami.
Bardzo przydatny mógłby by być dla takiej współpracy także być portal internetowy, np. UkroPoli.info oraz w dalszej perspektywie polsko-ukraińska telewizja – najpierw interntowa, a następnie ogólnodostępna – które byłyby narzędziami komunikacji i kontaktów polsko-ukraińskich.
Sądzę, że można by także rozważyć wprowadzenie w środkach komunikacji i przestrzeni publicznej takiej jak dworce, muzea, etc. napisów w obu językach – w Polsce ukraińskich, a na Ukrainie polskich – ze względu na liczne kontakty mieszkańców obu krajów.
Przypomnijmy: ‘Trzeci rok z rzędu Polska zajmuje drugie miejsce w Unii Europejskiej pod względem liczby wydanych wiz długoterminowych oraz zezwoleń pobytowych dla cudzoziemców z państw trzecich. W 2015 r. otrzymało je od Polski blisko 542 tys. osób, ok. 21 proc. wszystkich w Europie – wynika z danych Eurostatu.’ – czyli jesteśmy jednym z najbardziej gościnnych i otwartych krajów Europy. Mieszka u nas m.in. ponad milion Ukraińców, ok. sto tysięcy Wietnamczyków, kilkanaście tysięcy Czeczenów, dlatego należałoby rozpocząć międzynarodową kampanię informującą o tym fakcie, a także zastanowić się nad możliwością przyznania Polsce specjalnych funduszy Unii Europejskiej przeznaczonych na integrowanie obcokrajowców w naszym kraju.
