22 zabitych, 59 rannych w zamachu na drugim co do wielkosci stadionie w Wielkiej Brytanii, Manchester Arena. Premier Theresa May juz wyglosila expose, w ktorym “laczyla sie w zalu i modlitwie za ofiary i ich rodziny”, a za nia pospieszyl lider labourzystowskiej opozycji jeremy Corbyn. W BBC i komercyjnej ITV widac coraz wiecej zrozpaczonych rodzicow, poszukujacych swoich dzieci oraz politykow wszystkich barw partyjnych, skladajacych kondolencie i przescigajacychy sie w obietnicach. Wszystkie stacje telewizyjne powtarzaja ujecia dlugiej kawalkady karetek pogotowia, wiozacych rannych do 8 okolicznych szpitali. W Manchesterze zamknieto dla cywili spora czesc miasta, a pobliski dworzec Victoria Station zostal wylaczony z ruchu. Wzmocniono obecnosc policji o 400 funkcjonariuszy, uzbrojonych i nieubrojonych, a w Londynie pojawilo sie wiecej jednostek, zwlaszcza wokol portow lotniczych i dworcow kolejowych.
Przypomnijmy sekwencje wydarzen “Manchester Tragedy”, jak coraz czesciej nazywa sie dramat, ktory rozegral sie w Midlandach. Wczoraj o godz. 22.30 czasu lokalnego, tuz po zakonczeniu koncertu amerykanskiej piosenkarki Ariany Grande, we foyer stadionu eksplodowala bomba, odpalona przez islamskiego samobojce. Zostala zrobiona przez amatora, ktory jednak na tyle znal sie na rzeczy, ze aby dokonac jak najwiekszego spustoszenia, wypelnil “pas samobojcy” kawalkami metalu, ktore zadzialaly jak szrapnel. Moment eksplozji zostal zarejestrowany przez jednego z nastoletnich widzow, widac wybuch i slychac pelne strachu okrzyki “O, moj Boze, co sie dzieje?!” , i tysiace mlodych ludzi w panice opuszczajacych stadion. Ian Hopkins, szef Policji Wielkiego Manchesteru juz o 7 rano powiedzial, ze wypadek jest traktowany jako zamach terrorystyczny. Sprawca ataku zginal na miejscu. Flagi brytyjskie zostaly opuszczone do polowy masztu, a z calego swiata nadsylane sa kondolencje od urzedujacych glow panstw oraz gwiazd muzyki rockowej. Swoje wyrazy wspolczucia dla ofiar zamachu i ich rodzin przeslali juz prezydenci Donald Trump i Wladimir Putin, kanclerz Angela Merkel, premier Australii Malcolm Turnball i oficjele z Brukseli, w tym Jean Claude Juncker. Inne – zapewne w drodze.
Teraz kilka slow na temat Manchesteru. To – obok Birmingham i Bradford – jedno z wielkich miast brytyjskich Midlandow, gdzie zamieszkuje druga co do wielkosci po Londynie, wspolnota muzulmanska. Jej obecnosc datuje sie od lat 40., kiedy po podziale Indii na Indie i Pakistan, a w dwadziescia lat pozniej i Bangladesz, do macierzy ruszyly setki tysiecy ludzi w pogoni za praca. Osiadali w centrach przemyslu lekkiego – stad Midlandy, gdzie bylo wiele fabryk, produkujacych tkaniny, welny i bawelny. To byly jeszcze czasy, kiedy muzulmanie ciezko pracowali. W tej chwili region Midlandow jest dla brytyjskiej policji i sluzb bezpieczenstwa niezwykle trudny, z ktorym nie daja sobie rady. Procz “zbrodni honour”, “tesciowych – zabojczyn”, spotyka sie “handel bialym, zywym towarem”, to muzulmanie – sutenerzy przysposabiajacy angielskie nastolatki do prostytucji, czy z tureckimi gangami zlodziei samochodow.
Sprawa kolejna, zamach w Manchesterze - to drugi najpowazniejszy - po 7/7, czyli 7 lipca 2005 roku, gdzie zginelo 56 osob a ok. 300 zostalo rannych - atak terrorystyczny w Wielkiej Brytanii. Nietypowy jest takze fakt, ze zwykle podobne dramaty rozgrywaja sie w Londynie, autorem ostatniego z najpowazniejszych, sprawca byla IRA, mial miejsce na poludniu w Brighton w 1982 roku. Ale czyms zupelnie nowym i zaskakujacym jest to, ze celem eksplozji w Manchester Arena byly dzieci i mlodziez. Amerykanska piosenkarka Ariana Grande, to child star, dziecieca gwiazda, i z gory bylo wiadomo, ze posrod 21 tysiecy widzow, znajdzie sie wiele dzieci i nastolatkow. I najmlodsza ze zidentyfikowanych ofiar , to uczennica szkoly podstawowej, miala tylko 8 lat. W Wielkiej Brytanii w dlugiej, liczacej ponad 40 lat historii terroryzmu - a z pewnoscia od czasow Bieslanu - zamach zostal zaplanowany tak, azeby zabic jak najwiecej dzieci i nastolatkow.
Sluzby dzialaja bardzo sprawnie, uruchomiono dwie gorace linie, jedna to tzw. Emergency call, a wiec zglaszanie zaginionych, a druga Anti-terrorism hotline, a wiec informowanie o ewentualnych podejrzanych. Gabinet Theresy May jest juz po zebraniu grupy ds. bezpiecenstwa publicznego Cobra Committee, w ktorym brali udzial ministrowie oraz szefowie Policji Metropolitalnej i sluzb specjalnych. W specjalnych blokach wypowiadali sie juz mer Wielkiego Manchesteru Andy Burnham, eksperci ds terroryzmu, m.in. muzulmanin Afshin Kashir, a konserwatysci nie omijaja okazji, aby poinformowac, ze “ lider opozycji Jeremy Corbyn i przeciwnik Brexitu, nie bylby dosc twardym negocjatorem z Unia”, dajac do zrozumienia, ze po tym, co sie stalo, nalezy jak najszybciej opuscic UE i zamknac granice Zjednoczonego Krolestwa.
I dwie uwagi na zakonczenie: po pierwsze z cyklu “polityka a etyka”. Od conajmniej 10 lat pisze i mowie o pewnym elemencie zycia politycznego w starych demokracjach, ktory przeczy haslu “polityka, to rzecz brudna i uczciwi ludzie powinni trzymac sie od niej z daleka”. Otoz po dwakroc “nie”! W zachodnich demokracjach, poza, a raczej powyzej programow partyjnych, istnieje sfera wartosci, ktore mozna nazwac ogolnoludzkimi, humanistycznymi. Prawda, jako jedyne kryterium odniesienia, odwaga, uczciwosci i przyzwoitosc politykow, nadrzednosc interesu panstwa, brak przyzwolenia na korupcje, cwaniactwo, chamstwo. A takze szacunek dla smierci i zaloby.Nie bez powodu “srody premiera” zaczynaja sie od gratulacji i kondolencji. Gdyby w Polsce istniala juz demokracja z tradycji Platona, Arystotelesa, Jana Ostroroga, Frycza Modrzewskiego czy chocby Feliksa Konecznego, jakze inaczej wygladalby pogrzeb ofiar katastrofy smolenskiej i dalszy ciag wydarzen! Ekscesy autorstwa Ruchu Palikota, a dzis Obywateli RP bylyby po prostu nie do pomyslenia. Jak mowi ostatnie wydarzenie po masakrze mlodych ludzi w Manchesterze i odbywanej wspolnie przez wszystkie brytyjskie partie zalobie, polscy politycy, zwlaszcza opozycji, musza sie jeszcze dlugo uczyc. No i uwaga druga – nie chcialabym, zeby zabrzmialo to cynicznie, ale ostatnie wydarzenia najprawdopodobniej pomoga Theresie May i konserwatystom w uzyskaniu lepszych rezultatow w zblizajacych sie wyborach powszechnych. Stan na dzis ujawnia, ze az 7 mln Brytyjczykow nie zarejestrowalo sie jeszcze w komisjach wyborczych, a wiele z tych osob, to niezdecydowani. I byc moze to oni przechyla szale zwyciestwa Theresy May w wyborach parlamentarnych 8 czerwca. Otrzyma silniejszy mandat spoleczny i bedzie mogla skuteczniej negocjowac warunki Brexitu z Bruksela.
Elzbieta Krolikowska-Avis. Londyn, 23 maja 2017
