Z Andrzejem Mietkowskim o serwisie Radia Wolności rozmawia Paweł Luty.
Andrzej Mietkowski (ur. 1956) – dziennikarz, tłumacz, publicysta, Dyrektor - Redaktor Naczelny portalu polskieradio.pl, były szef warszawskiego biura Radia Wolna Europa, b. paryski korespondent RWE, BBC i Deutsche Welle.
Portal Polskiego Radia uruchomił niedawno serwis Radia Wolności. Skąd wziął się pomysł na ten serwis?
Lata temu sam pracowałem w Radiu Wolna Europa, współpracowałem z BBC, RFI i Deutsche Welle. Miałem wtedy szansę poznać rewelacyjną wartość wielu z tych audycji. Słuchałem nagrań Gombrowicza, Hemara, Herlinga-Grudzińskiego, sam nagrywałem rozmowy z Giedroyciem, Czapskim, Lebensteinem. Tworząc portal Polskiego Radia zacząłem przymierzać się do wykorzystania tych treści. Nawiasem mówiąc, wielkim zwolennikiem tego projektu był wiceminister kultury Tomasz Merta, tragicznie zmarły w Smoleńsku.
Wiedziałem, że w momencie zamykania Polskiej Rozgłośni RWE udało się ocalić około 18 tysięcy nagrań. Oryginały trafiły do Instytutu Hoovera w Kalifornii. Analogowe kopie, na prośbę Jana Nowaka-Jeziorańskiego - do polskich Archiwów Państwowych, finalnie do Narodowego Archiwum Cyfrowego (NAC). Bywały sporadycznie wykorzystywane przez dziennikarzy i badaczy, ale ich każdorazowe użycie nastręczało wiele trudności technicznych i formalnych. W ubiegłym roku zdecydowaliśmy, że na 85-lecie Polskiego Radia zcyfryzujemy i udostępnimy te materiały. I zrobiliśmy to.
Wymagało to zapewne dużego nakładu pracy.
Po cyfryzacji, wykonanej siłami specjalistów z Polskiego Radia, musieliśmy opisać te materiały. Dziennikarze portalu stworzyli internetowe opisy, dzięki którym można dzisiaj w serwisie Radia Wolności przeszukiwać bazę zgromadzonych tam nagrań. Wiem, że nasza praca nie jest skończona, a opisanie i skatalogowanie wszystkich treści zajmie jeszcze wiele miesięcy. Jednocześnie zbiór się rozszerza. Prócz zbioru RWE Polskie Radio miało wcześniej dostęp do materiałów polskiej sekcji BBC i Radia France Internationale. Teraz dostajemy materiały z Głosu Ameryki, z sekcji polskiej Radia Sztokholm oraz innych rozgłośni nadających do Polski zza żelaznej kurtyny. Mamy namierzone nagrania Radia Solidarność. Będziemy te wszystkie treści digitalizować i udostępniać.
Jak można skorzystać z zasobów serwisu?
Wchodząc na stronę serwisu ma się do wyboru kilka ścieżek. Można skorzystać z klasycznej wyszukiwarki, wpisując np. konkretne hasło kluczowe lub nazwisko. Pokażą się wtedy wszystkie materiały dotyczące wyszukiwanych treści. Można wejść w indeks osobowy, a więc tysiące nazwisk ułożonych alfabetycznie. Klikając na którekolwiek nazwisko, np. Nowak-Jeziorański, Wałęsa czy Giedroyc, pokazuje się kolekcja materiałów dźwiękowych dostępnych w serwisie. Może się zdarzyć, że pokaże się jedynie opis, ponieważ nie wszystkie materiały jakimi dysponujemy, są już „zassane” do serwisu. W tej chwili jest dostępnych ok. 200 tysięcy minut nagrań.
Kolejne ścieżki docierania do określonych audycji wiodą poprzez wybór poszczególnych rozgłośni – RWE, RFI, BBC - albo znaczących wydarzeń w historii Polski, jak czerwiec 56', marzec 68', grudzień 70', sierpień 80'. Wreszcie można sięgnąć do poszczególnych cykli tematycznych: „Pamiętnik poetycki” Kazimierza Wierzyńskiego, relacja z Powstania Warszawskiego opowiadana przez uczestnika walk Władysława Bartoszewskiego, czy „Za kulisami bezpieki i partii” zbiegłego na Zachód podpułkownika MBP Józefa Światły. Można wreszcie posłuchać słuchowisk „Teatru Wyobraźni” RWE. Dróg i możliwości korzystania z serwisu jest naprawdę wiele.
Jakie materiały cieszą się największą popularnością?
Na razie internauci skanują cały serwis w poszukiwaniu rożnych materiałów. Dzięki konferencji „Radia Wolności – 20 lat później”, jaką zorganizowaliśmy w Polskim Radiu, oraz dzięki informacjom prasowym, ten serwis cieszy się sporą popularnością. Jeden z uczestników konferencji powiedział, że RWE, dzięki tej inicjatywie portalu Polskiego Radia, znów staje się żywą rozgłośnią. To prawda. Nikt od 15 lat nie słyszał sygnałów Wolnej Europy, poza okolicznościowymi audycjami historycznymi. Obecnie można przypomnieć sobie te głosy, przy których miliony Polaków przez dziesięciolecia spędzały wieczory. Choć nie słychać już charakterystycznego warkotu zagłuszarek.
Do kogo adresowany jest serwis?
Myślę, że każdy może znaleźć tam coś dla siebie. Planujemy rozpocząć współpracę z Ministerstwem Edukacji Narodowej, aby serwis stał się częścią wsparciem nauczania historii i literatury. Rozmawiamy o współpracy z Muzeum Powstania. Cóż może być ciekawszego na lekcji historii Powstania Warszawskiego albo historii bojowej II Korpusu, niż wysłuchanie uczestników tych zdarzeń – Jana Nowaka, Bora-Komorowskiego, generała Andersa? Co może być ciekawszego, niż lekcja o końcu stalinizmu w Polsce wsparta nagraniem dyskusji RWE w dniu śmierci Stalina? Dzisiaj możemy słuchać relacji naocznych świadków nagranych w tamtym czasie lub przy okazjach rocznic. Dysponujemy np. nagraniami o bitwie pod Monte Cassino, o wojnie polsko-bolszewickiej 20 roku, o rosyjskim bardzie Władimirze Wysockim i o pierwszym lądowaniu na Księżycu. Jeśli ktoś lubi Jacka Kaczmarskiego, może posłuchać audycji jakie prowadził w Radio Wolna Europa. Możliwości jest naprawdę wiele.
